अच्युताष्टकम् Achyutashtakam
acyutāṣṭakam
An eight-verse hymn with a concluding phalashruti, traditionally attributed to Adi Shankaracharya, woven almost entirely from the names of Vishnu in His forms as Krishna and Rama, Achyuta, Keshava, Narayana, Govinda, Raghava and more. A pan-Vaishnava praise recited to win the grace of Hari.
अच्युताष्टकम्
1 / 9
अच्युतं केशवं रामनारायणं कृष्णदामोदरं वासुदेवं हरिम् ।श्रीधरं माधवं गोपिकावल्लभं जानकीनायकं रामचन्द्रं भजे ॥ १॥
acyutaṃ keśavaṃ rāmanārāyaṇaṃ kṛṣṇadāmodaraṃ vāsudevaṃ harim |śrīdharaṃ mādhavaṃ gopikāvallabhaṃ jānakīnāyakaṃ rāmacandraṃ bhaje || 1||
I worship Achyuta, Keshava, Rama-Narayana, Krishna, Damodara, Vasudeva, Hari; Shridhara, Madhava, beloved of the gopis, lord of Janaki, Ramachandra.
Commentary
अच्युतं केशवं सत्यभामाधवं माधवं श्रीधरं राधिकाराधितम् ।इन्दिरामन्दिरं चेतसा सुन्दरं देवकीनन्दनं नन्दनं सन्दधे ॥ २॥
acyutaṃ keśavaṃ satyabhāmādhavaṃ mādhavaṃ śrīdharaṃ rādhikārādhitam |indirāmandiraṃ cetasā sundaraṃ devakīnandanaṃ nandanaṃ sandadhe || 2||
I fix my mind on Achyuta, Keshava, the husband of Satyabhama, Madhava, Shridhara, the One worshipped by Radhika, the very abode of Lakshmi, the beautiful, the son of Devaki, the source of joy.
Commentary
हिन्दी अर्थ
मैं अपने चित्त में अच्युत, केशव, सत्यभामा के स्वामी, माधव, श्रीधर, राधिका द्वारा आराधित, लक्ष्मी के निवास, सुन्दर, देवकीनन्दन, आनन्ददायक को धारण करता हूँ।
विष्णवे जिष्णवे शङ्खिने चक्रिणे रुक्मिणिरागिणे जानकीजानये ।वल्लवीवल्लभायाऽर्चितायात्मने कंसविध्वंसिने वंशिने ते नमः ॥ ३॥
viṣṇave jiṣṇave śaṅkhine cakriṇe rukmiṇirāgiṇe jānakījānaye |vallavīvallabhāyā'rcitāyātmane kaṃsavidhvaṃsine vaṃśine te namaḥ || 3||
Salutations to You, Vishnu, the ever-victorious, bearer of the conch and the discus, lover of Rukmini, husband of Janaki, beloved of the cowherd maidens, the worshipped One, the Self of all, slayer of Kamsa, player of the flute.
Commentary
हिन्दी अर्थ
आपको नमस्कार, विष्णु, विजयशील, शंखधारी, चक्रधारी, रुक्मिणी के प्रेमी, जानकी के पति, गोपियों के प्रियतम, पूजित, आत्मस्वरूप, कंस का विध्वंस करने वाले, वंशीधारी को नमस्कार।
कृष्ण गोविन्द हे राम नारायण श्रीपते वासुदेवाजित श्रीनिधे ।अच्युतानन्त हे माधवाधोक्षज द्वारकानायक द्रौपदीरक्षक ॥ ४॥
kṛṣṇa govinda he rāma nārāyaṇa śrīpate vāsudevājita śrīnidhe |acyutānanta he mādhavādhokṣaja dvārakānāyaka draupadīrakṣaka || 4||
O Krishna, Govinda, O Rama, Narayana, Lord of Lakshmi, Vasudeva, unconquered One, treasury of Shri; O Achyuta, Ananta, O Madhava, Adhokshaja, lord of Dwaraka, protector of Draupadi!
Commentary
हिन्दी अर्थ
हे कृष्ण, गोविन्द, हे राम, नारायण, श्रीपति, वासुदेव, अजित, श्रीनिधि; हे अच्युत, अनन्त, हे माधव, अधोक्षज, द्वारकानायक, द्रौपदी के रक्षक!
राक्षसक्षोभितः सीतया शोभितो दण्डकारण्यभूपुण्यताकारणः ।लक्ष्मणेनान्वितो वानरैः सेवितोऽगस्त्यसम्पूजितो राघवः पातु माम् ॥ ५॥
rākṣasakṣobhitaḥ sītayā śobhito daṇḍakāraṇyabhūpuṇyatākāraṇaḥ |lakṣmaṇenānvito vānaraiḥ sevito'gastyasampūjito rāghavaḥ pātu mām || 5||
Provoked by the demons, radiant beside Sita, the One who made the Dandaka forest holy, accompanied by Lakshmana, served by the vanaras, worshipped by sage Agastya, may that Raghava (Rama) protect me.
Commentary
हिन्दी अर्थ
राक्षसों द्वारा क्षुब्ध किए गए, सीता के साथ सुशोभित, दण्डकारण्य की भूमि को पवित्र करने वाले, लक्ष्मण से युक्त, वानरों द्वारा सेवित, अगस्त्य द्वारा पूजित, वे राघव (राम) मेरी रक्षा करें।
धेनुकारिष्टकोऽनिष्टकृद्द्वेषिणां केशिहा कंसहृद्वंशिकावादकः ।पूतनाकोपकः सूरजाखेलनो बालगोपालकः पातु माम् सर्वदा ॥ ६॥
dhenukāriṣṭako'niṣṭakṛddveṣiṇāṃ keśihā kaṃsahṛdvaṃśikāvādakaḥ |pūtanākopakaḥ sūrajākhelano bālagopālakaḥ pātu mām sarvadā || 6||
Slayer of the demons Dhenuka and Arishta, undoing of His foes, slayer of Keshi, destroyer of Kamsa, player of the flute; the bane of Putana, who sports on the Yamuna, the child cowherd, may He protect me always.
Commentary
हिन्दी अर्थ
धेनुक और अरिष्ट का वध करने वाले, शत्रुओं का अनिष्ट करने वाले, केशी का संहारक, कंस का नाश करने वाले, वंशी बजाने वाले; पूतना के लिए कोपकारी, यमुना के तट पर खेलने वाले, बालगोपाल, वे सदा मेरी रक्षा करें।
विद्युदुद्योतवत्प्रस्फुरद्वाससं प्रावृडम्भोदवत्प्रोल्लसद्विग्रहम् ।वन्यया मालया शोभितोरःस्थलं लोहिताङ्घ्रिद्वयं वारिजाक्षं भजे ॥ ७॥
vidyududyotavatprasphuradvāsasaṃ prāvṛḍambhodavatprollasadvigraham |vanyayā mālayā śobhitoraḥsthalaṃ lohitāṅghridvayaṃ vārijākṣaṃ bhaje || 7||
I worship Him whose garments flash like lightning, whose form glows like a monsoon rain-cloud, whose chest is graced by a garland of wild forest flowers, whose two feet are rosy-red, the lotus-eyed One.
Commentary
हिन्दी अर्थ
जिनके वस्त्र बिजली की चमक के समान देदीप्यमान हैं, जिनका शरीर वर्षाकालीन मेघ के समान उल्लसित है, जिनका वक्षस्थल वनमाला से सुशोभित है, जिनके दोनों चरण लाल हैं, उन कमलनयन को मैं भजता हूँ।
कुञ्चितैः कुन्तलैर्भ्राजमानाननं रत्नमौलिं लसत्कुण्डलं गण्डयोः ।हारकेयूरकं कङ्कणप्रोज्ज्वलं किङ्किणीमञ्जुलं श्यामलं तं भजे ॥ ८॥
kuñcitaiḥ kuntalairbhrājamānānanaṃ ratnamauliṃ lasatkuṇḍalaṃ gaṇḍayoḥ |hārakeyūrakaṃ kaṅkaṇaprojjvalaṃ kiṅkiṇīmañjulaṃ śyāmalaṃ taṃ bhaje || 8||
I worship that dark-hued One, His face radiant with curling locks, a jewelled crown upon His head, glittering earrings on His cheeks, resplendent with necklaces and armlets, bright with bracelets, lovely with the tinkling waist-bells.
Commentary
हिन्दी अर्थ
घुँघराले केशों से सुशोभित मुख वाले, रत्नजटित मुकुटधारी, गालों पर झिलमिलाते कुण्डलों वाले, हार और केयूर से युक्त, कंगनों से देदीप्यमान, मधुर किंकिणियों से मनोहर, उन श्यामसुन्दर को मैं भजता हूँ।
अच्युतस्याष्टकं यः पठेदिष्टदं प्रेमतः प्रत्यहं पूरुषः सस्पृहम् ।वृत्ततः सुन्दरं कर्तृ विश्वम्भरस्तस्य वश्यो हरिर्जायते सत्वरम् ॥ ९॥
acyutasyāṣṭakaṃ yaḥ paṭhediṣṭadaṃ premataḥ pratyahaṃ pūruṣaḥ saspṛham |vṛttataḥ sundaraṃ kartṛ viśvambharastasya vaśyo harirjāyate satvaram || 9||
The devotee who, with love and longing, recites daily this wish-granting and beautifully wrought Ashtakam of Achyuta, to him Hari, the sustainer of the universe, swiftly becomes gracious and won over.
Commentary
हिन्दी अर्थ
जो पुरुष प्रेम और उत्कण्ठा से प्रतिदिन इस अभीष्टदायक और छन्द में सुन्दर रचे गए अच्युताष्टक का पाठ करता है, उस पर विश्वम्भर हरि शीघ्र ही प्रसन्न होकर वश में हो जाते हैं।
॥ इति अच्युताष्टकम् सम्पूर्णम् ॥
Recitation complete
- Meaning
- Grammar
Meanings, sources and related recitations appear here once you finish reading.
हिन्दी अर्थ
मैं अच्युत, केशव, राम-नारायण, कृष्ण, दामोदर, वासुदेव, हरि; श्रीधर, माधव, गोपिकावल्लभ, जानकी के स्वामी रामचन्द्र को भजता हूँ।